力学

弹性力学基本方程与平面问题的应力函数解法

引言

弹性力学研究可变形固体在载荷作用下的应力、应变和位移。平面问题是工程中最常见的简化模型,其解法核心是Airy应力函数的构造。本文从三大基本方程出发推导Airy函数通解,并给出悬臂梁的经典算例。

基本方程

平衡微分方程(无体力)

$$\frac{\partial \sigma_x}{\partial x} + \frac{\partial \tau_{xy}}{\partial y} = 0$$

$$\frac{\partial \tau_{xy}}{\partial x} + \frac{\partial \sigma_y}{\partial y} = 0$$

几何方程

$$\varepsilon_x = \frac{\partial u}{\partial x}, \quad \varepsilon_y = \frac{\partial v}{\partial y}, \quad \gamma_{xy} = \frac{\partial u}{\partial y} + \frac{\partial v}{\partial x}$$

物理方程(平面应力,各向同性线弹性)

$$\varepsilon_x = \frac{1}{E}(\sigma_x - \nu \sigma_y)$$

$$\varepsilon_y = \frac{1}{E}(\sigma_y - \nu \sigma_x)$$

$$\gamma_{xy} = \frac{2(1+\nu)}{E} \tau_{xy}$$

Airy 应力函数法

引入应力函数 $\Phi(x, y)$:

$$\sigma_x = \frac{\partial^2 \Phi}{\partial y^2}, \quad \sigma_y = \frac{\partial^2 \Phi}{\partial x^2}, \quad \tau_{xy} = -\frac{\partial^2 \Phi}{\partial x \partial y}$$

平衡方程自动满足,代入相容方程得双调和方程:

$$\nabla^4 \Phi = \frac{\partial^4\Phi}{\partial x^4} + 2\frac{\partial^4\Phi}{\partial x^2 \partial y^2} + \frac{\partial^4\Phi}{\partial y^4} = 0$$

算例:悬臂梁端部集中力

Airy 函数设为:$\Phi = Axy^3$。代入边界条件:

$$\sigma_x(x, y) = 6Axy, \quad \sigma_y = 0, \quad \tau_{xy} = -3Ay^2$$

顶部/底部无剪力条件要求 $-3A h^2/4 = 0$,需修正应力函数。正确形式为:

$$\Phi = Axy^3 + Bxy$$

截面二次距 $I = bh^3/12$,最终正应力分布:

$$\sigma_x(x, y) = -\frac{My}{I}, \quad M(x) = P(L - x)$$

数值算例

取悬臂梁参数如下表,计算固定端截面($x = 0$)的弯曲正应力沿高度分布:

参数 符号 数值 单位
梁长 $L$ 500 mm
截面宽度 $b$ 20 mm
截面高度 $h$ 40 mm
端部载荷 $P$ 2000 N
弹性模量 $E$ 210 GPa
import numpy as np

L, b, h, P = 500.0, 20.0, 40.0, 2000.0   # mm, N
I = b * h**3 / 12.0                       # 截面二次矩 mm^4
y = np.linspace(-h/2, h/2, 9)             # 沿截面高度取 9 点
sigma_x = -P * L * y / I                  # 固定端弯曲正应力 (MPa)
for yi, si in zip(y, sigma_x):
    print(f"y = {yi:+5.1f} mm,  sigma_x = {si:+7.2f} MPa")
# 上下表面应力幅值:±93.75 MPa,中性轴处为零,呈线性分布

结论

Euler-Bernoulli 梁的弯曲正应力公式是 Airy 函数解的特例。数值算例验证了应力沿截面高度的线性分布规律,这与材料力学初等解完全一致,说明平面问题应力函数法在细长构件上退化为初等理论。

发表回复

您的邮箱地址不会被公开。 必填项已用 * 标注